Various Artists - French Piano Concertos (12 CD)

Deze prachtige set is gewijd aan pianoconcertante werken uit de pen van Franse componisten - oneindig gevarieerde composities die toch elk de onmiskenbare smaak van hun moedertaal dragen. Het Franse pianoconcert kwam pas laat op het Europese toneel, en zelfs toen kozen veel Franse componisten ervoor om piano en orkest te combineren buiten de grenzen van de strikte concertovorm. Deze 12-cd set richt zich op de hoogtijdagen van het genre - de eeuw die loopt van Saint-Saëns' baanbrekende Eerste Pianoconcert (1858) tot Françaix' nostalgische Concerto voor 2 piano's (1965) - samen met twee voorlopers: een tweedelig Concerto in F (1792) van de 'Franse Mozart' Boieldieu en de vroege Concerti da camera Op.10 (1832-38) van het buitenbeentje Alkan.

De set begint met de vijf pianoconcerten die Saint-Saëns' carrière doorkruisen, samen met concertante stukken die hij in de jaren 1880 componeerde tijdens een 20-jarige onderbreking tussen zijn Vierde (1875) en Vijfde (1896). De jaren '80 waren ook vruchtbaar voor Saint-Saëns' tijdgenoot Franck, die na decennia van concentratie op het orgel en koormuziek terugkeerde naar de piano om pianoconcertante meesterwerken als Les Djinns en de Variations symphoniques te creëren.

Dit laatste werk was van invloed op Claude Debussy's Fantaisie, zowel wat betreft de rolverdeling tussen orkest en piano solo als de structuur van het werk, en net als Franck voor hem zou Debussy dit jeugdwerk afzweren om een nieuwe richting in te slaan - verrassend gezien de warme ontvangst die de vroege werken van beide componisten tegenwoordig genieten.

De invloed van Saint-Saëns en Franck zou zich ook uitstrekken tot verschillende tijdgenoten van Debussy. Sommigen zouden zich verzetten tegen de concertovorm - Gabriel Fauré met zijn episodische Ballade op.19, Cécile Chaminade met haar eendelige Concertstück op.40 en Vincent D'Indy met zijn driedelige Symfonie over een Frans bergluchtje - terwijl anderen de concertovorm zouden omarmen
terwijl anderen het zouden omarmen - het Concerto in C klein Op.12 van Gabriel Pierné dat het Tweede van Saint-Saëns evenaart maar een voorbode is van Rachmaninov, en het epische Concerto in F klein van Édouard Lalo dat teruggrijpt op Liszt.

Jules Massenets Concerto in Es, begonnen in zijn vroege twintiger jaren, maar pas voltooid rond de eeuwwisseling na zijn vele succesvolle opera's, kwam te laat voor de veranderende smaak van die tijd, die de romantische virtuositeit de rug had toegekeerd ten gunste van het impressionistische en neoklassieke. De groep die bekend staat als 'Les Six' (De Zes) vertegenwoordigde de volgende generatie Franse componisten die na de Eerste Wereldoorlog deze nieuwe richtingen verkende. Drie van hen figureren in deze set: Francis Poulenc en de charme en geestigheid van zijn Concertos voor één en voor twee piano's, Germaine Tailleferre en het impressionistische oriëntalisme van haar Ballade, en de productieve Darius Milhaud die niet minder dan vijf pianoconcerten en vier andere concertante stukken bijdraagt.

Hun jongere collega Jean Françaix behoorde tot de vele grote namen die bij de baanbrekende Franse compositielerares Nadia Boulanger hebben gestudeerd. Zij wordt hier vertegenwoordigd door haar vooruitstrevende Fantaisie uit 1912, terwijl haar leerling Françaix, net als Poulenc, Concertos voor één (1936) en voor twee (1965) piano's biedt, het eerste opgedragen aan zijn leraar en het tweede terugblikkend op Poulenc. Albert Roussel en Reynaldo Hahn, hoewel ouder dan de leden van 'Les Six', zouden pas in de jaren 50 pianoconcerten gaan schrijven, tot ver in het interbellum. Hahns concerto is hier te horen in een zeer bijzondere geremasterde historische opname uit 1937, met de componist op het podium en de vermaarde Braziliaanse pianiste Magda Tagliaferro als soliste.

Maurice Ravel kwam ook te laat met het pianoconcert, maar schreef er twee tegelijk, een voor piano tweehandig en een voor de linkerhand alleen, in opdracht van respectievelijk Serge Koussevitzky en Paul Wittgenstein. Beide gingen in 1932 binnen enkele weken na elkaar in première.

Als waardige opvolger van de zeer succesvolle set Russische Pianoconcerten (BC95520) brengt Brilliant Classics met genoegen deze set Franse Pianoconcerten uit op 12 CD's.
Beginnend met de (vroeg)romantische concerti van Boieldieu en Alkan, en eindigend met concerti van Françaix en Milhaud vertegenwoordigen ze alles wat typisch Frans is: een lichtheid van toucher, charmant, geestig, soms tongue-in-cheek, kleurrijk en bruisend van briljante virtuositeit.
Gespeeld door uitstekende pianisten als Magda Tagliaferro, Romain Descharmes, Gabriel Tacchino, François-Joël Thiollier, Michael Korstick, Florian Uhlig en Klára Würtz.
Het boekje bevat een nieuw geschreven essay van David Moncur.