OuthereEAN: 0774204988029
Orbis. Bestaat er een perfectere vorm dan een cirkel?
De titel van Valérie Milot's zevende CD is zowel een knipoog naar de kring van gewaardeerde muzikale collega's waarmee ze in de loop der jaren heeft samengewerkt als een verwijzing naar de loop als muzikaal concept, een schijnbaar eenvoudig melodisch of ritmisch motief dat zowel als raamwerk als inspiratiebron dient. De schijf bevat zes complementaire benaderingen, van John Cage's etherische In a Landscape tot Frank Zappa's turbulente G-Spot Tornado, om nog maar te zwijgen van de première van Antoine Bareil's Castille 1382, speciaal geschreven voor Milot. De opname markeert ook haar 30e verjaardag, die ze hier viert met een aantal muzikale partners en dierbare vrienden van weleer.
De Canadese componist Marjan Mozetich begon zijn carrière als avant-gardist (hij verfijnde zijn vak met name in Rome bij Luciano Berio) voordat hij een meer introverte en bewust melodieuze en subtiele aanpak koos. El Dorado is geschreven op verzoek van Erica Goodman, die het werk in première bracht tijdens Toronto's New Music Concerts series in 1981. El Dorado roept de mythische stad met de met goud geplaveide straten op en roept tal van levendige beelden op. 'De harp heeft deze zachte, contemplatieve kant die je meeneemt naar dromenland', legt Mozetich uit.
Om de speciale, vloeiende kleur van het instrument over te brengen, liet hij zich leiden door het idee van eeuwigdurende, organische beweging, waarbij hij een minimalistische taal hanteerde die de tegenstelling en complementariteit tussen solist en orkest uitspeelt. 'Kleuren verschijnen en verdwijnen in het weefsel van het stuk.' Sommigen zullen misschien verbaasd zijn een nummer van Gentle Giant op deze schijf aan te treffen. Deze Britse progressieve rockgroep van multi-instrumentalisten, die vooral in de jaren zeventig actief was, stond bekend om zijn experimentele aanpak en om het lenen uit het klassieke en middeleeuwse repertoire. Verwijzingen naar oude muziek zijn er in overvloed in het vrolijke en feestelijke As Old as You're Young, hier gearrangeerd door Antoine Bareil en Milot voor harp, viool, contrabas, marimba, en percussie.
De vreugde van de vriendschap tussen de muzikanten komt duidelijk naar voren. Castille 1382 verwijst naar het jaar waarin Eleonora van Aragon, koningin van Castilië, overleed. Het werk is geïnspireerd op La harpe de mélodie van Jacob de Senleches, een virelai in de verfijnde en complexe 14e-eeuwse stijl die ars subtilior wordt genoemd, waarbij de partituur vaak is geïntegreerd in een tekening (een harp in dit geval). Antoine Bareil wilde echter verder gaan dan een loutere pastiche. De intrede van de harp in het eerste deel is bijna mystiek, met een effect dat doet denken aan de tintinnabulatie van Arvo Pärt. Daarna klinkt het thema in zijn oorspronkelijke ritme, gedragen door een meer romantische harmonisatie. De zangstem citeert de melodie het meest getrouw, met de harp in canon. Het impressionistische karakter van het laatste deel laat de coloraturen eindelijk stromen, ondersteund door melodische loops.
In a Landscape, geschreven in 1948 voor harp of piano voor een choreografie van 15 x 15 maten door Louise Lippold, is een van John Cage's meest atmosferische werken. In een meditatieve esthetiek die herinnert aan Erik Satie, speelt Cage met de resonantie en constante oscillatie tussen twee toonsoorten (B en G). Steve Reich, die zowel de ritmische complexiteit van Afrikaanse percussie als de superpositie van de textuur van de Balinese gamelan in zijn stijl integreerde, is een emblematische figuur van het Amerikaanse minimalisme. Reichs werk Electric Counterpoint uit 1987 voor sologitaar (akoestisch of elektrisch), 12 gitaren en twee basgitaren, werd in opdracht van de Brooklyn Academy of Music geschreven voor jazzgitarist Pat Metheny. Het bestaat uit drie delen (snel - langzaam - snel), die zonder pauze moeten worden gespeeld. Om dit klassieke werk een frisse uitstraling te geven, heeft Valérie Milot alle partijen zelf opgenomen, waardoor de kenmerkende kleuren van de verschillende registers van de harp en haar uitzonderlijke resonantie goed tot hun recht komen.
De CD besluit met de tomeloze energie van Frank Zappa's G-Spot Tornado. Oorspronkelijk geschreven voor het Synclavier DMS, vond Zappa het onmogelijk om door mensen te worden gespeeld. 'Alles wat je verzint, kan door de machine gespeeld of getypt worden,' legt Zappa uit in The Real FZ. 'Een van de dingen waar ik het voor gebruik, is het creëren van complexe ritmes, die ik nauwkeurig kan laten uitvoeren door verschillende groepen instrumenten. Met het Synclavier kun je elke denkbare groep instrumenten de meest complexe passages laten spelen, omdat de kleine kereltjes binnenin het altijd met een milliseconde precisiegraad zullen spelen.' Natuurlijk was Man (en Vrouw) uiteindelijk in staat om de machine te evenaren; het werk werd opgenomen door Ensemble Modern op zijn album The Yellow Shark en later gespeeld door vele symfonie orkesten. De versie hier is een arrangement voor vijf instrumenten.
(Lucie Renaud)
