Steve Lehman & Orchestre National De Jazz - Ex-Machina (CD)

Ex Machina is een experimenteel jazzalbum van Steve Lehman en het Orchestre National de Jazz, uitgebracht op CD in 2023. Dit project onderscheidt zich door het baanbrekende samenspel tussen mens en machine, waarbij geavanceerde live-elektronica, ontwikkeld aan IRCAM in Parijs, real-time communiceren en reageren op de muzikale structuren en improvisaties van het orkest. Het resultaat is een hybride sonische wereld waarin de grenzen tussen akoestische instrumenten en digitale geluiden voortdurend vervagen, en waarbij Artificial Intelligence een integraal onderdeel vormt van de composities.

Het album beweegt zich hoofdzakelijk binnen de avant-garde- en moderne jazz, en put uit spectralisme—aandacht voor de klankkleur en akoestische eigenschappen van muziek—terwijl het vrije improvisatie en hedendaagse klassieke invloeden onderzoekt. Lehman’s karakteristieke, avontuurlijke saxspel vormt het kernpunt en wordt rijk ondersteund door de krachtige bigband sound van het Orchestre National de Jazz. Samen verkennen ze complexe ritmes, gelaagde harmonieën en een unieke interactie tussen solisten en digitale tegenhangers.

Opvallende tracks zijn onder meer '39', het openingsnummer, waarin Lehman een solo speelt die subtiel schakelt tussen conventionele jazz en uitgesproken experimentele passages, ondersteund door elektronica en computer gegenereerde effecten. 'Alchimie' biedt een etherische sfeer waarin de vibrafoon en elektronische lagen zich verweven tot een dromerige klankwereld. Ook 'Le Seuil (Part 1)' en 'Le Seuil (Part 2)' horen tot de hoogtepunten: hier worden vrije improvisatie, jazztraditie en futuristische soundscapes samengebracht in een opzwepend geheel, waarbij het verschil tussen menselijke muzikaliteit en kunstmatige intelligentie haast niet meer te onderscheiden is.

Ex Machina laat zien hoe vernieuwend bigband jazz kan zijn wanneer traditioneel instrumentarium wordt verbonden met actuele technologische mogelijkheden. Het album nodigt de luisteraar uit om de rol van technologie in muziek niet als een belemmering, maar als een creatieve partner te beschouwen. De elektronische en digitale elementen zijn niet louter aanvullingen, maar zijn essentieel verweven in het muzikale weefsel van het album—ze geven diepte, energie en een nieuwe dimensie aan het orkestrale geluid.

Deze samenwerking tussen Steve Lehman en Frédéric Maurin (artistiek leider van het Orchestre National de Jazz), in combinatie met de expertise van IRCAM, resulteert in een luisterervaring die zowel uitdagend als meeslepend is. Ex Machina is een bijzonder voorbeeld van hedendaagse jazz: grensoverschrijdend, visionair en vol technologische bravoure.