Simone Pierini - G.F. Couperin: Sonatas, Variations & Rondo (CD)

Deze eerste opname van een selectie van de klavierwerken van Gervais-François Couperin is bedoeld om een overzicht te geven van het jongste lid van de Couperin-familie met werken die tot op de dag van vandaag bewaard zijn gebleven. De zoon van Armand-Louis Couperin (1727-1789), aan wie Brilliant Records ook een release met zijn complete klavecimbelwerken heeft gewijd (zie BC 95459), G.-F. Couperin (1759-1826) is de laatst bekende musicus in de lijn van de grootste Franse muzikale dynastie van zijn tijd. De hier gepresenteerde selectie van stukken is bedoeld om zijn compositorische verkenning van de fortepiano te demonstreren. De vier meest gebruikte vormen in Couperins klavieroeuvre zijn de variaties, de sonate, het rondo en het stuk in vrije vorm. Dit programma bevat de belangrijkste voorbeelden van deze vier vormen.

De Twee Sonates Op.1, uitgegeven in 1788, waren hoogstwaarschijnlijk bedoeld om de jonge componist officieel voor te stellen aan de Franse kenners. Ze zijn geschreven voor clavecin of forte-piano, met begeleiding van viool en cello ad libitum. Beide sonates bestaan uit drie delen, het eerste in een grote sonatevorm. Daarna volgt een langzamer deel, dat in de tweede sonate bestaat uit een thema met 7 variaties. Een laatste deel in rondovorm sluit beide sonates af. Stilistisch staan ze relatief dicht bij andere sonates uit die tijd, hoewel ze quasi-symfonisch geschreven zijn in de eerste delen.

De zeer virtuoze stijl die in de twee Sonates Op.1 wordt geïllustreerd wordt nog duidelijker in twee afzonderlijke stukken, die nauw met elkaar verbonden zijn: Les Incroyables Op.6 en Les Merveilleuses Op.7. De twee stukken verwijzen naar aanhangers van een modetrend die zeer geliefd was bij de aristocratie in Parijs tijdens het Franse Directorium (1795-99). De mannen werden Incroyables ('ongelooflijk') genoemd en de vrouwen Merveilleuses ('wonderbaarlijk'), en ze begroetten het nieuwe regime met een uitbarsting van luxe, decadentie, zelfs gekte, misschien als reactie op de periode van de Terreur. De twee stukken hebben een vrije vorm, met een ritornello in het eerste, kortere deel. Maar deze vorm heeft eigenlijk veel te danken aan het rondo, dat Couperin al had bewezen te beheersen, zowel in zijn sonates als in een kort individueel rondo dat hier wordt gepresenteerd, gepubliceerd in het Journal de Clavecin in 1782. Dit korte en elegante stuk, dat mogelijk het eerste stuk is dat Couperin ooit publiceerde, staat met zijn bijna Weense smaak het dichtst bij de klassieke periode.

Twee sets variaties, beide gepubliceerd in 1790, samen met het langzame deel van de Sonata Op.1 No.2, laten Couperins bedrevenheid met dit genre zien. Het is vermeldenswaard dat terwijl de eerste set is gebaseerd op een van de meest emblematische revolutionaire liederen, 'Ah! Ça ira', de tweede is gebaseerd op een koningsgezind lied, de Complainte béarnoise, de protesten van een troubadour tegen het feit dat koning Lodewijk XVI aan het begin van de revolutie in het Palais de Tuileries was gehuisvest.