Silva Manfrè - Murschhauser: Prototypon Longo-Breve Organicum (CD)

Franz Xaver Murschhauser werd geboren in de zomer van 1663. In 1676 trad Murschhauser toe tot het koor en orkest van de Sint Pieter, waar hij eerst profiteerde van de lessen die hij kreeg van de koorleider van de kerk, Sigmund Auer, en later, van 1684 tot 1693, van de hofkapelmeester Johann Kaspar Kerll, die een blijvende indruk op hem achterlieten.

In juli 1690 werd Murschhauser, hoogstwaarschijnlijk op aanbeveling van zijn leraar Johann Kaspar Kerll, gevraagd om in te vallen voor de koordirigent van de Münchense Frauenkirche, Ludwig Hölz, die ziek was. Na diens overlijden in 1691 werd Murschhauser zijn opvolger, die de functie voor de rest van zijn leven vervulde.
Het Prototypon Longo-Breve Organicum (dat vertaald kan worden als 'Prototypes voor orgelwerken, lang en kort') werd in twee delen gepubliceerd in Neurenberg in 1703 en 1707 en bevat acht cycli/secties met in totaal 46 composities, bestaande uit een wisselend aantal intonaties, praeambulae, fuga's, canzonas, toccata's en finales die bedoeld zijn als voor- of naspel bij figurale muziek. In 20 van de uitgebreidere nummers geeft Murschhauser snedes aan als hulpmiddel voor organisten bij eventueel liturgisch gebruik. Juist dit soort aanpassingen van het door de componist zelf aangeboden muzikale materiaal aan de beschikbare tijd in de liturgische uitvoering maken het Prototypon tot zo'n praktisch en relevant werk, tot in onze tijd.

De intonaties bestaan uit figuren, gebroken akkoorden en passages over een pedaalpunt, bewust vrijgehouden van elk imitatief samenspel.
De praeambulae bestaan ofwel uit motivische figuraties met imitatieve passages en pedaalpunten die enigszins doen denken aan de stijl van Johann Pachelbel, ofwel zijn ze meer verwant aan de oude Italiaanse toccata in hun afwisseling van akkoordopeenvolgingen en toonladders. De twee toccate arpeggiate daarentegen, met hun volstemmige akkoordzetting en harmonische rijkdom, wijzen op een Ouverture in de Franse stijl die in die tijd vooral door het werk van Johann Kaspar Ferdinand Fischer zijn weg vond in de Zuid-Duitse muziek.

In zijn editie van het Prototypon (opgenomen in deel 18 van Monumenten van de muziekkunst in Beieren) schrijft Max Seiffert: 'In al deze stukken geeft Murschhauser blijk van een opmerkelijke scheppingskracht en contrapuntische vaardigheid'. In dit opzicht blijft het Prototypon Longo-Breve Organicum van Franz Xaver Anton Murschhauser een belangrijke registratie van de muzikale en orgeluitvoering in de Zuid-Duitse vroegbarok, en een die de organisten van vandaag nog steeds een waardevolle dienst kan bewijzen.