Silesian Quartet - Górecki: Complete Music For String Quartet (2 CD)

Het album Silesian Quartet - Górecki: Complete Music For String Quartet behoort tot het genre van de klassieke kamermuziek en bestaat uit twee cd’s die het volledige oeuvre voor strijkkwartet van de Poolse componist Henryk Górecki presenteren. De opnames zijn verzorgd door het Silezisch Kwartet, dat wordt geprezen om hun genuanceerde interpretaties en hun diepe affiniteit met de muziek van Górecki. De uitgave bevat de drie strijkkwartetten en een arrangement van de Five Kurpian Songs, waarmee het kwartet het volledige spectrum laat horen van Górecki’s compositorische ontwikkeling, zijn fascinatie voor Poolse volksmuziek en de modernistische harmonieën en texturen die zijn stijl kenmerken.

De eerste cd opent met het Strijkkwartet nr. 1, ‘Already it is Dusk’. Dit werk heeft een meditatieve en soms dramatische sfeer, en is opgebouwd rond een renaissancemotet, gecombineerd met folklore-invloeden uit de Tatrabergen. De thematiek wordt op ingenieuze wijze bewerkt; het werk start met een opvallend akkoord en de motiefthema’s worden in canon geïntroduceerd en gevarieerd door de instrumenten. In het middendeel klinkt een volksmelodie die wordt uitgewerkt in pittige duetten tussen de strijkers, tot dramatische uitbarstingen volgen en het werk uiteindelijk rust vindt in harmonische akkoorden.

Strijkkwartet nr. 2, ‘Quasi una fantasia’, staat bekend om zijn ruime klanklandschap en de afwisseling tussen rustige weemoed en sterke, opzwepende passages. Het werk citeert onder meer Bach en Bernstein en wordt hier uitgebalanceerd en intens uitgevoerd. Het eerste deel van dit kwartet begint met een lange cellonoot, waarover de andere instrumenten een subtiele, emotioneel geladen dialoog opbouwen, die leidt tot een sfeer van oprechte melancholie.

Het derde strijkkwartet, ‘…songs are sung’, is een van de meest omvangrijke en emotioneel geladen werken van Górecki. Met een lengte van bijna een uur en een indeling in vijf delen waarvan vier langzaam, vraagt het stuk om volledige overgave van de musici. Het eerste deel is doordrenkt van pijn en verdriet, terwijl het derde deel, een kort scherzo, een schrijnende ironie bevat. Een markant citaat uit Szymanowski’s tweede kwartet doorkruist het derde en vierde deel, wat het werk een extra gelaagdheid geeft. Het geheel sluit af met een verstild en contemplatief slotdeel, waarin spanning wordt opgelost.

De compilatie wordt afgesloten met de Five Kurpian Songs, een bewerking van Górecki’s koorwerken gebaseerd op volksliederen uit de regio Kurpie. Deze stukken zijn verstild, eenvoudig en elegant van karakter, en voegen een extra folkloristisch accent toe aan het album.

Het album verscheen in het releasejaar 2024 en toont Górecki op zijn veelzijdigst: van ruwe avant-gardistische klanken tot diep doorleefde eenvoud. Drie tracks die op het album te vinden zijn, zijn 'Already it is Dusk' uit Strijkkwartet nr. 1, 'Quasi una fantasia' uit Strijkkwartet nr. 2, en 'Hej, z gory, z gory!' uit de Five Kurpian Songs. De uitvoering door het Silezisch Kwartet wordt door critici geroemd om de combinatie van technische precisie en emotionele zeggingskracht, waarmee deze uitgave een benchmark vormt voor Górecki’s kamermuziek.