Ridicule (Import)

Import. Frans gesproken, Engels ondertiteld. Geen Nederlandse ondertiteling! Director: Patrice Leconte.

Een 17e eeuwse jonge plattelandsedelman, met een landgoed in de buurt van Lyon, trekt zich de ellendige leefomstandigheden aan op het Franse land boven Lyon. Een deel van zijn eigen landgoed bestaat uit moerassig gebied. Moerassen waarin steekmuggen ziekten overbrengen. Deze edelman, Ponceludon de Malavoy, ziet zijn boeren sterven aan vervuild water en muggenbeten. Maar hij heeft een mooi plan bedacht om het gebied droog te leggen en leefbaar te maken. Hij kan het echter niet alleen. En hij besluit de koning om steun te vragen. In 1780 reist hij af naar het hof van Louis XVI in Versailles. Het is op dat moment zo'n zes jaar voor de Franse Revolutie een einde zal maken aan deze macht. Maar dat weet de edelman niet.

Eenmaal in Versailles komt hij er snel achter dat de koning niet zomaar bereikbaar is. Ook niet voor mensen met een goed plan. Honderden edellieden wedijveren om het oor van de koning. Ponceludon loopt al snel vast in de broeierige aristocratische laag rond de koning. Een hof dat allerminst geïnteresseerd is in de werkelijkheid buiten Versailles. Een hof waar afkomst belangrijk is, maar sociale behendigheid zo mogelijk nog belangrijker is.

Het hof van Versailles is een arena waar niet met fysieke wapens gevochten wordt. Het belangrijkste wapen aan het hof is niet de degen en het pistool, maar de tongriem. De duels aan het hof zijn in de allereerste plaats verbaal van aard; maar daarmee niet minder dodelijk. Verbale overlevingskunst is noodzakelijk om niet kopje onder te gaan. De best gelukte aanval is gehuld in venijnige geestigheid. En wie het slachtoffer is van zo'n aanval, blijft alleen overeind met een nog gevattere woordenreeks.

En toch weet Ponceludon de Malavoy zich aardig staande te houden. Zijn bijtende vondsten treffen regelmatig doel. Maar zijn verbale virtuositeit is niet genoeg om dichterbij het centrum van de macht te komen. De plattelandsedelman komt terecht in een complex spel van intriges; een gevecht om aandacht en populariteit, en uiteindelijk draait alles aan het hof om de gunst van de koning.

Ponceludon belandt in het liefdesnet van de aristocratische weduwe Madame de Blayac (Fanny Ardant), wier bed een onvermijdelijk tussenstation blijkt op de lange weg naar de koning. Als de plattelandsedelman Madame de Blayac vervolgens eerlijk opbiecht dat zijn gevoelens voor haar niet erg diep gaan, adviseert ze hem aan het hof dit soort waarheden te verhullen. ‘Leer je onoprechtheid te verbergen zodat ik me niet oneerbiedig door je behandeld hoef te voelen.’

Ridicule is een veel geprezen film die talloze prijzen heeft gewonnen. Kritiek op de film is echter ook op zijn plaats. De film biedt een schouwspel dat zich op enige afstand lijkt te voltrekken. Ridicule - dat moet ook gezegd - is geen film die je emotioneel opzuigt. Als kijker zijn we getuige van talloze verbale schermutselingen, intriges en opbloeiende liefdes, maar regisseur Patrice Leconte gunt ons niet de tijd om bij de gebeurtenissen te verwijlen.

Het is alsof Leconte lang heeft staan turen naar schilderijen van het hof van Versailles en toen bedacht heeft dat hij best eens om het hoekje van die tijd zou willen gluren. Hoe was het leven aan het koninklijk hof? Een paar luttele jaren voor de Franse Revolutie een einde zou maken aan de absolute monarchie. Het is net alsof Patrice Leconte een luikje heeft willen openen naar deze lang vervlogen tijd, en wij over zijn schouder mee kunnen kijken naar de laatste stuiptrekkingen en privileges van adel en geestelijkheid aan het 18e eeuwse Franse hof.