Richard Resch & Diego Caetano - Franz Schubert: Winterreise, D. 911 (CD)

Oorspronkelijk geschreven door de politiek zeer geëngageerde dichter en sociaal criticus Wilhelm Müller, nam Schubert zijn gedichten, herschikte en herinterpreteerde ze, en maakte er zo deze tijdloze cyclus van die ons vandaag de dag nog steeds boeit.Veel geleerden en kunstenaars bieden zeer uiteenlopende interpretaties, van een romantisch liefdesverhaal, een terugblik op het eigen leven, politieke dissidentie tot de verwerking van de eigen seksuele identiteit.In deze korte tijd besloten we dat deze treinreis het begin moest zijn van een reis samen, en we stelden ons vastberaden op om de 'Winterreise' ooit samen uit te voeren. Wonen op twee verschillende continenten, een druk concert- en reisschema en, last but not least, de pandemie maakten het niet gemakkelijk, maar - tegen alle verwachtingen in en na vele pogingen, beproevingen, mislukkingen en nieuwe pogingen - kunnen we u nu een momentopname van onze gezamenlijke 'Winterreise' presenteren en nodigen we u graag uit om met ons mee te gaan op deze reis.Deze reis zou niet tot stand zijn gekomen zonder de hulp en steun van veel mensen: Jakob Händel, de beste geluidstechnicus die men zich kan wensen, altijd goed gehumeurd en ruimdenkend; de familie Boecker, die ons in vertrouwen op korte termijn een opnamelocatie en instrument ter beschikking stelde in het prachtige Gut Bannacker; Kilian Volz en Martina Brendt, onze spontane engelen die te hulp schoten toen het instrument gestemd moest worden; Amarillo College; en ook Jenny Inzerillo van High Plains Public Radio, dr. Nate Caetano, Mark Jost, Stephanie Knauer, Marc Lippuner en Christian Weiherer, die in ons geloofden en ons aanmoedigden om dit project voort te zetten.Misschien had hij gemerkt dat zijn tijd geteld was - of misschien kon hij zich zo'n lot niet voorstellen - maar de kwantiteit en kwaliteit van de meesterwerken die hij tijdens zijn korte leven en vooral in zijn laatste jaar produceerde, zijn moeilijk te geloven. Tussen werken van absolute schoonheid en imposante duur, zoals de laatste drie Pianosonates (om maar een voorbeeld te noemen), zou Winterreise op zichzelf al voldoende zijn om Schuberts status als een van de grootste componisten aller tijden te vestigen.De stem is nooit 'slechts' een stem; op het meest basale niveau weerspiegelt het de volledige menselijkheid van de zanger/personage en belichaamt het hun levenservaring in oneindige schakeringen en nuances van stemming, emoties en gevoelens. Schuberts lievelingsinstrument, de ontvanger van zijn intiemste geheimen, het instrument dat voortdurend klaarstaat om te reageren op de vingers van de uitvoerder, zelfs wanneer Schubert de pianopartij onder een melodisch skelet aan het improviseren was.We vinden bijna dit alles in Winterreise, samen met de somma van Schuberts compositiekunst en van zijn gekwelde levensfilosofie. Schubert wist of besefte misschien dat hij binnen een jaar zou sterven, maar zeker in zijn meest diepzinnige momenten (die niet overal in zijn liederenproductie voorkomen, noch daartoe beperkt zijn) was zijn kijk op het leven niet rooskleurig. Ja, er is een hoofdpersoon die in het openingslied Gute Nacht zwijgend het dak van zijn geliefde verlaat; er is een jongeman die een liefdesdroom had gedroomd en deze onmogelijk kan verwezenlijken.De pianobegeleiding in Gute Nacht is heel anders dan die van Das Wandern aan het begin van Die schöne Müllerin; ze vertoont niet de gebruikelijke stereotypen van wandelen, die min of meer levendig en vrolijk kunnen zijn, maar toch een gerichte beweging vertegenwoordigen, iets doelgerichts en zelfvervullend. Niet alleen is zijn liefde al dood; bij wijze van spreken is zelfs zijn Wandern, zijn zwerftocht, al gedoemd te mislukken. Er is warmte, onvergetelijk uitgebeeld in de muziek van Schubert in Täuschung; maar het warme huis dat de zwerver wacht is het kerkhof waar zijn schreden hem heen zullen leiden, en de bedrieglijk verleidelijke lichtjes die hij ziet, die doen denken aan een gastvrij huis en zijn bewoners, zijn slechts die van de wil'-o'-the-wispen.Voorbij de liefde, of de geest ervan, en de nostalgie, die almachtige drijfveer die de hoofdpersoon op zijn weg leidt, blijft alleen de weg zelf over, en zijn wandeling erop.De hoofdpersoon is niet meer 'slechts' een jongeman wiens liefdesverhaal is geëindigd.De Wanderer ervaart wat een gedicht op muziek van Schubert zelf had verklaard: 'Maar hij kan zich niet zomaar ontdoen van deze zoektocht en zijn pad; het zwerven is zo onlosmakelijk met zijn persoonlijkheid verbonden geraakt dat, als hij zou stoppen, zijn eigen identiteit zou oplossen.Ondanks dit alles wil de hoofdpersoon zijn eigen leven associëren met dat van de oude man. Uiteindelijk zijn het niet eens twee mensen; het is gewoon dezelfde persoon in twee verschillende momenten van zijn leven - twee momenten die chronologisch misschien wel veel dichter bij elkaar liggen dan men denkt.We worden ertoe gebracht te geloven dat één enkele winter, beleefd met de Leiermann, de jongeling in een oude man zal veranderen, en zo zijn wezen zal vereeuwigen in de bevriezing van een eeuwigdurend zwerven dat statischer is dan het lopen zelf.