Brilliant ClassicsEAN: 5028421964225
Met dit nieuwste deel in hun lopende cyclus, opgenomen in 2023, gaat het Quartetto Noûs over de helft van de 15 kwartetten van Sjostakovitsj. De vorige afleveringen zijn erkend en geprezen voor hun volbloed intensiteit en compromisloze aanpak van het detail van deze absorberende
partituren.
Dit album keert bijna terug naar het begin van Sjostakovitsj' kwartetcyclus, met een stuk waarvan hij beweerde (misschien als grap) dat hij het oorspronkelijk had geschreven als zijn Tweede Kwartet, voordat hij er een pianopartij aan toevoegde om er een Pianokwintet van te maken waarmee hij op tournee kon gaan en het broodnodige inkomen kon verdienen. Hoe dan ook, het Pianokwintet kreeg vorm in 1940 en werd al snel een van zijn populairste kamermuziekwerken: minder radicaal in vorm en harmonie dan de meeste van zijn kwartetwerken, extroverter van stemming en toegankelijker.
Het Tweede Kwartet zelf werd gecomponeerd in 1944, kort na de Leningrad Symfonie die de componist internationale bekendheid had bezorgd. Toch illustreren de twee werken het contrast in stijl tussen Sjostakovitsj' 'openbare' en 'privé' werken.
De Wals van het Tweede Kwartet is een van de meest buitengewone voorbeelden van zijn vermogen om instrumentale schriftuur te transformeren tot een soort nachtmerriefabriek. Begonnen in een vastberaden A-groot, sluit het Kwartet af in een veel dubbelzinniger mineur.
Het Vierde Kwartet uit 1949 begint eveneens in een bijna volkse D-groot, met elementen van Jiddische melodieën, en de lucht wordt geleidelijk aan troebel gedurende de vier delen, totdat de droefheid van het tweede deel en de vitaliteit van het derde samensmelten tot de gewelddadige, jammerende en schreeuwende tonen van een danse macabre in de complexe finale. Tegen de tijd dat het Zesde Kwartet werd geschreven, in 1955, was Sjostakovitsj een geoefend exponent geworden van tweesnijdende retoriek, van muziek die een vrolijk gezicht draagt en tegelijkertijd zijn handen draait in angst of zelfs doodsangst.
Het serene licht van G-groot baadt in het eerste Allegretto, maar er zijn tekenen van verdriet, misschien veroorzaakt door de recente dood van zijn vrouw Nina, verspreid door de compositie.
Het Quartetto Noûs (uit het Grieks: intellect, geest, maar ook inspiratie, creatief vermogen), heeft zich gevestigd onder de meest interessante muzikale Italiaanse ensembles van zijn generatie, met boeiende interpretaties waarin de Italiaanse traditie van snarenspel samensmelt met andere belangrijke Europese scholen zoals de Musik Akademie in Basel (waar ze studeerden met Rainer Schmidt van het Hagen Quartett), en de Accademia Chigiana in Siena (Gunter Pichler van het Alban Berg Quartett).
Als winnaar van onder andere de Farulli-prijs in de Abbiati-competitie, de meest prestigieuze prijs van de Italiaanse muziekkritiek, toont het Quartetto Noûs hun individuele benadering van muziek uit het hele kwartetrepertoire en in ambitieuze contexten zoals spelen uit het hoofd en volledig in het donker.
De nieuwe aflevering van de complete Strijkkwartetten van Sjostakovitsj gespeeld door Quartetto Noûs brengt de kwartetten 2, 4 en 6 samen, evenals het indrukwekkende en ontroerende pianokwintet.
Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975) is zonder twijfel een van de beroemdste en invloedrijkste componisten van het Rusland van de 20e eeuw. Hij leefde in een tijd van Sovjet-onderdrukking en hoewel hij naar buiten toe een loyale communist was, nam hij aanstoot aan de beperkingen die het regime aan zijn creativiteit oplegde. Dit leidde tot een fascinerende dualiteit tussen conformisme en de expressie van zijn diepste gevoelens, angsten en woede.
De 15 strijkkwartetten van Sjostakovitsj vormen een indrukwekkend oeuvre dat de ontwikkeling van zijn stijl tijdens zijn leven volgt. Ze zijn de getuigenis van een gekwelde ziel die worstelt om trouw te blijven aan zichzelf, uitgedrukt in angst en somberheid, maar ook in sereniteit en gelukzaligheid.
Quartetto Noûs, opgericht in 2011, heeft zich in korte tijd gevestigd als een van de interessantste kamermuziekensembles van zijn generatie. De meeslepende optredens zijn het resultaat van een professionele opleiding waarin de Italiaanse traditie en de meest invloedrijke Europese scholen worden gecombineerd. Het kwartet studeerde met het Quartetto di Cremona aan de Accademia Walter Stauffer in Cremona, aan de Basel Musik Akademie met Rainer Schmidt (Hagen Quartet), aan de Escuela Superior de Música 'Reina Sofía' in Madrid en aan de Accademia Musicale Chigiana in Siena met Günter Pichler (Alban Berg Quartet) en aan de Lübeck Musikhochschule met Heime Müller (Artemis Quartet).
