Pharoah Sanders - Thembi (LP)

Thembi van Pharoah Sanders is een baanbrekend album binnen het genre spiritual jazz, oorspronkelijk uitgebracht als LP in het begin van de jaren zeventig. Het vormt een belangrijk keerpunt in Sanders’ oeuvre, omdat hij met deze plaat afstand neemt van de lange, monotonere grooves en mantra-achtige composities die kenmerkend waren voor zijn voorgaande werk. In plaats daarvan presenteert Thembi een palet van compacte, uitgesproken composities en sferen, waarmee Sanders zijn muzikale horizon verbreedt en nieuwe wegen inslaat.

Het album onderscheidt zich door zijn rijke instrumentatie en experimentele karakter. Sanders bespeelt niet alleen zijn karakteristieke tenor- en sopraansaxofoon, maar schakelt ook moeiteloos tussen instrumenten als de altfluit, koto, balafon, koebellen en maraca’s. Hierdoor krijgen de verschillende stukken elk hun eigen kleur en thematiek. Pianist Lonnie Liston Smith speelt op deze LP een doorslaggevende rol. Niet alleen is dit de laatste Sanders-plaat met Smith als vaste pianist, het is ook de eerste keer dat hij te horen is op de Fender Rhodes elektrische piano, wat zorgt voor een nieuw en ruimtelijk klankbeeld binnen Sanders’ muziek.

De bezetting van Thembi bestaat verder uit onder andere bassist Cecil McBee, violinist Michael White en de gerenommeerde drummer Roy Haynes, aangevuld met diverse percussionisten. Opvallend is dat het album tot stand kwam tijdens twee studiosessies, elk met een ander ensemble; een opname in Los Angeles en een in New York. Deze tweedeling draagt bij aan de dynamiek en veelzijdigheid van het geheel.

Onder de zes composities springen een aantal tracks direct in het oog. ‘Astral Traveling’, het openingsnummer, introduceert meteen de kosmische sfeer die kenmerkend is voor het album. Het nummer valt op door de warme, dromerige klanken van Smiths Fender Rhodes, die een weelderige basis bieden waarover Sanders’ sopraansaxofoon zweeft. Een andere belangrijke track is het titelstuk ‘Thembi’, dat niet alleen in naam maar ook in muzikale invulling een eerbetoon vormt aan Sanders’ Zuid-Afrikaanse vrouw. De compositie is melodisch en verhalend, met een subtiele wereldmuziekinvloed, wat terug te horen is in het gebruik van niet-westerse instrumenten en ritmes. Ook het nummer ‘Red, Black & Green’ verdient vermelding; deze compositie weerspiegelt Sanders’ spirituele en culturele engagement en bevat een krachtige baslijn en percussie die samen een ritmisch fundament leggen voor de lyrische improvisaties.

Thembi verscheen in het jaar 1971 en wordt tegenwoordig beschouwd als een sleutelmoment in de spirituele jazz van het begin van de jaren zeventig. Op deze LP weet Sanders het experiment te laten samengaan met emotionele diepgang en geestelijke bezieling. Door het ontbreken van lang uitgesponnen stukken ontstaat er een geconcentreerde luisterervaring waarin elke track zijn eigen verhaal vertelt, zonder de karakteristieke intensiteit en warmte van Sanders’ tenorspel uit het oog te verliezen.

Dit album markeert daarmee niet alleen een artistieke wending voor Pharoah Sanders, maar ook een mijlpaal in de ontwikkeling van de spiritual jazz, een stijl waarin het zoeken naar transcendentie door muziek centraal staat. Thembi blijft inspireren door de kracht van zijn compositorische veelzijdigheid, het interactieve spel van de muzikanten en de openheid naar verschillende culturele invloeden.