Paolo Zentilin - Giustini: 12 Sonatas Op.1 (3 CD)

De allereerste reeks 'pianosonates' in een nieuwe en zeer tot de verbeelding sprekende opname.

Na Andrea Coens opname uit 2010 (94021) is Brilliant Classics het enige label met twee complete versies van Giustini's sonates op de markt, waarmee het label zijn betrokkenheid toont bij belangrijke, maar onderbelichte keerpunten in de muziekgeschiedenis. Lodovico Giustini (1685-1743) verliet zelden zijn geboorteplaats Pistoia, waar hij werkte als organist van de Congregazione dello Spirito Santo. Deze set van 12 elegante sonates, die in 1732 in het nabijgelegen Florence werd gepubliceerd, wordt volgens Scarlattiaans gebruik gedomineerd door delen in binaire vorm, met dansen en contrapuntische excursies, en vertoont vleugjes van de opkomende galante stijl, die drukke barokke continuo-texturen verving door een zingende, natuurlijker benadering. Giustini houdt van hoge contrasten, zacht en luid, en haalt alles uit de nieuwe fortepiano technologie wat het te bieden had.

De bestaande partituren zijn echter niet vrij van fouten, en laten veel over aan de uitvoerder. Paolo Zentilin haalt het beste uit Giustini's schriftuur. Hij heeft de voor de hand liggende fouten gecorrigeerd, en hij geeft blijk van smaak en technisch meesterschap in zijn spel op een moderne, prachtig geconditioneerde Fazioli piano. Hij benut de klankmogelijkheden van het instrument met respect voor de barokke gevoeligheid, en zijn spel is consequent gepassioneerd maar nooit overdreven, met een aantrekkelijke volle toon, en een voortreffelijk gevoel voor dynamische controle. Extreem zachte passages worden uitgevoerd zonder verlies van ritmische vitaliteit. Ornamenten worden met delicate scherpte weergegeven. Het karakter van de muziek - of het nu een vorstelijke dans is of een studie in tederheid - wordt altijd met oprechtheid en authenticiteit weergegeven. Hoe ingewikkeld het contrapunt ook is, het resultaat blijft oprecht, nooit mechanisch.

ik heb geprobeerd helder te articuleren", zegt Zentilin in de toelichting bij het boekje, "alsof ik een historisch instrument gebruik, maar ook om met een pianistische benadering te spelen - een breed klankpalet en grote contrasten, en het gebruik van de pedalen. Ik heb ook een deel van de versieringen geïmproviseerd"

Lodovico Giustini werd geboren in 1685 (het annus mirabilis waarin ook Bach, Händel en Scarlatti werden geboren...) in Pistoia, Italië, in een muzikale familie; zijn vader was organist. Na de dood van zijn vader volgde Lodovico hem op als organist, en bracht zo zijn leven door in de kathedraal van Pistoia, waar hij gewijde liturgische werken en klaviermuziek schreef.
Giustini's grootste bekendheid berust op zijn werk 12 Sonate da cimbalo di piano e forte detto volgarmente di martelletti, Op.1, gepubliceerd in Florence in 1732, dat de vroegste muziek is in welk genre dan ook die speciaal voor de piano is geschreven.
Deze stukken, Sonate da Chiesa met afwisselend snelle en langzame secties (vier of vijf delen per sonate), zijn ongeveer 30 jaar ouder dan alle andere muziek die specifiek voor de piano is geschreven. Giustini gebruikte alle expressieve mogelijkheden van het instrument, zoals grote dynamische contrasten: expressieve mogelijkheden die niet beschikbaar waren op andere klavierinstrumenten van die tijd. Harmonisch zijn de stukken een overgang tussen de late barok en de vroege klassieke periode, en bevatten innovaties zoals augmented sixth akkoorden en modulaties naar afgelegen toonsoorten.
Gespeeld door Paolo Zentilin op een moderne piano, waarbij hij de mogelijkheden van het instrument ten volle benut, op een verfijnde en delicate manier.