Ornette Coleman - Something Else!!!! (LP) (Acoustic Sounds)

Something Else!!!! is het baanbrekende debuutalbum van Ornette Coleman, uitgebracht als LP in het genre free jazz. Het album vestigde direct Colemans reputatie als een van de meest invloedrijke vernieuwers binnen de jazz. Met deze plaat introduceerde hij een vernieuwende en onorthodoxe benadering van harmonie en improvisatie, waarmee hij het conventionele jazzgeluid van zijn tijd uitdaagde en het fundament legde voor de latere ontwikkeling van de free jazz.

Het album werd opgenomen met een traditioneel kwintet bestaande uit altsaxofoon, trompet, piano, contrabas en drums, met naast Coleman zelf Don Cherry op trompet, Walter Norris op piano, Don Payne op contrabas en Billy Higgins op drums. Deze bezetting wijkt af van Colemans latere werk, waarin hij de piano meestal achterwege liet om zijn typische vrije, harmonisch open geluid te creëren. Op Something Else!!!! speelt pianist Walter Norris echter een centrale rol; zijn meer conventionele, bebop-achtige stijl biedt houvast, waardoor Colemans experimentele composities toegankelijker blijven dan in zijn latere, radicaal vrije werk. De wisselwerking tussen Cherry en Coleman op de blaasinstrumenten is kenmerkend en vormt een duidelijke voorbode van de toekomstige ontwikkelingen binnen de jazz.

Met zijn debuut bewees Coleman dat jazz niet per se gebonden hoeft te zijn aan de vaste harmonische kaders van het verleden. Hij gaf meer ruimte aan intuïtie, collectieve interactie en expressie, wat vanuit het perspectief van die tijd als zeer gewaagd werd beschouwd. Waar zijn latere albums steeds verder afstand nemen van de traditionele structuur, bezit Something Else!!!! nog elementen van herkenbare jazzvormen, vooral dankzij de aanwezigheid van piano en de ritmesectie, maar de richting naar volledige vrijheid is duidelijk hoorbaar.

Het album bevat negen stukken, waarvan nummers als 'Invisible' en 'Jayne' inmiddels klassiekers zijn geworden binnen het oeuvre van Coleman. 'Invisible' opent het album en brengt direct de radicale nieuwe energie en het unieke samenspel naar voren. 'Jayne' is een langer stuk waarop de improvisaties van Coleman en Cherry volop ruimte krijgen en waar de expressieve kracht van de groep sterk naar voren komt. Een derde opvallend nummer is 'Turnaround', waarin Coleman met de band de grenzen van het toenmalige begrip jazz verder oprekt.

De oorspronkelijke release van Something Else!!!! was een mijlpaal in de jazz en bleek invloedrijk voor generaties muzikanten. Colemans composities en de uitvoering op deze LP luidden een nieuw artistiek tijdperk in. Hoewel het album inmiddels ruim een halve eeuw oud is, klinkt de energie, het avontuur en de vrijheid ervan nog steeds modern en fris. Something Else!!!! blijft een essentieel album om te begrijpen hoe de jazz zich ontwikkelde richting greater expressieve vrijheid, en is onmisbaar voor elke liefhebber van het genre free jazz.