Nuovo Trio Italiano d'Archi - Mozart: Divertimento Kv563 (CD)

Franz Schubert (1792-1828) voltooide ooit slechts één strijktrio, zijn Trio in Bes D581 (1817). Het werk is duidelijk geïnspireerd op de werken van Mozart, niet op een groot trio als het Divertimento KV563, maar op eenvoudiger en voor piano gemaakte genres als de vioolsonates. De cello blijft namelijk in de baan van het basso continuo, terwijl de altviool het hoofdthema begeleidt met formules die lijken op de bas van Alberti. Schuberts vonk is echter aanwezig in dit kleine werk, bijvoorbeeld in zijn manier om de tijd te verwijden aan het begin van de ontwikkeling met een frasering die zich in alle eenvoud uitstrekt tot in het oneindige. De schriftuur verraadt een glimp van de orkestklank van de grote kamerwerken uit de laatste periode, maar blijft niettemin verbonden met de elegante stijl van de late 18e eeuw.

Wolfgang Amadeus Mozarts (1756-1791) Divertimento in Es KV564 (1788) werd geschreven voor Michael Puchberg, een muziekliefhebber die Mozart vaak financieel steunde in de laatste jaren van zijn leven. Het werk draagt de duidelijke stempel van de vrijmetselaarssymboliek, gebaseerd op het getal 3. Het Divertimento heeft verschillende raadselachtige aspecten, ten eerste de keuze van de titel. divertimento' was, net als cassatie of serenade, een genre van muziekvermaak, zonder intellectuele ambities of sterke emoties. In Divertimento KV563 moeten de drie musici virtuozen van hoog niveau zijn om hun partijen te kunnen spelen, die het volledige register van elk instrument verkennen in een dialoog verweven met bijdragen op hetzelfde niveau van de drie deelnemers. De enige link met het traditionele genre is het grote aantal delen (zes), waaronder twee menuetten. In dit stuk toont Mozarts schriftuur een buitengewone rijkdom aan thematische inventie, met een overvloed aan ideeën die een dichte polyfone dialoog voeden. Mozart experimenteerde met een fusie tussen de vormen van instrumentale muziek en de dramaturgie van zijn toneelstukken, met revolutionaire resultaten op beide gebieden. Zo is de dynamiek van het theater een essentieel element van de vloeiende levendigheid van de sonate van dit Divertimento.

Het langzame deel vormt een ander raakvlak met het werk, en dit Adagio, het expressieve hart van het werk, is gestructureerd als een grote solo aria. Mozart koos de toonsoort van As-groot, zeldzaam in zijn muziek en altijd ambassadeur van bijzondere momenten, om de melancholie van deze wereld uit te drukken. Op bepaalde momenten wordt de intensiteit van de zang zo dramatisch dat de grenzen van de toonspraak worden overschreden. Bovendien heeft het vrijmetselaarsnummer een bijna obsessief belang in de schriftuur, met contrapunten in drie delen en variaties in triolen.

De geest van de vrijmetselaarsverlichting is geconcentreerd in de sobere sonoriteit van de kleine variatie, die mededogen en de onthechting van ware wijsheid manifesteert. De vorm van zowel de rondo als de sonate versmelten tot een architectuur van perfecte proporties, ontwikkeld in een beweging vol gratie en energie. Er zijn twee thematische elementen - een levendige Italiaanse dans en een contrasterende episode van vage militaristische toon. Dit materiaal voedt een altijd levende en veranderende vorm, verrijkt met nieuwe harmonische ideeën en ingenieuze overgangen.