Nils Franke, Cristian Persinaru, Paul Cox - Bortkiewicz: Chamber Music (CD)

Bortkiewicz werd geboren in Charkiv, Oekraïne, in een bevoorrechte orthodoxe familie. Onder invloed van Tsjaikovski en Anton Rubinstein studeerde hij theorie bij Ljadov aan het conservatorium van Sint-Petersburg (1896-99), alvorens naar Leipzig te gaan (1900-02) en vervolgens een huwelijksleven te beginnen in Berlijn. Door de Eerste Wereldoorlog werd hij echter naar Oekraïne gedeporteerd, waar elke poging om zijn carrière na de Revolutie weer op te bouwen werd gedwarsboomd door de Bolsjewieken.

In november 1920 vertrokken hij en zijn vrouw naar het door de Geallieerden bezette Constantinopel, waar hij bevriend raakte met Geìza Hegyi, de Hongaarse hofpianiste van sultan Mehmed VI, en toegang kreeg tot de invloedrijkste diplomatieke en sociale kringen van die tijd. Daar niet tevreden na ongeveer 20 maanden, reisde hij naar Wenen, waar hij zich vestigde voor de rest van zijn leven en (een andere) oorlog, bezetting, nazi-vervolging, Sovjet obstructie en financiële ondergang doorstond. Aan de verkeerde kant van de stof te staan op de verkeerde plaats op het verkeerde moment was Bortkiewicz' overheersende pech.

De Vioolsonate Op.26 (1922) dateert uit het begin van zijn Weense jaren en werd gepubliceerd in 1924. Het is een groots opgezet werk van angst en drama, dat teruggrijpt op keizerlijke tijden en de poëzie van lang vervlogen generaties. De pathos van de opening, de lacrimosa van de laatste bladzijde van het langzame C-mineur deel, de klokken, de 5/4 Russische dans van de finale, zijn fascinerende mijlpalen. De Suite Op.63 (gepubliceerd in 1946 als 'Vier stukken') roept Weense wals, Iberische evocacioìn en tabak-getinte nostalgie op. De overige drie stukken voor viool en piano zijn eigen bewerkingen van pianosolo's: Berceuse (1916, uit de A-majeur Eìtude Op.15 Nr.4) en Nrs. 2 en 5 uit de Im 3/4-Takt collectie (1935).

De Sibeliaanse Bes-ellegie Op.46 voor cello & piano, gedrukt in 1936, is eveneens een bewerking van een eerdere pianosolo (1931). Min of meer gelijktijdig met (verloren gegane) manuscripten van een Cellosonate en een Pianotrio, dateren Bortkiewicz' Drie stukken op.25 - bestaande uit een paar pastiche dansen en een openingsroman in F-major waarin Albéniz vaag weerklinkt - uit 1924.

De laatste jaren is er een langzame maar gestage opleving van de muziek van Sergei Bortkiewicz (1877-1952), Oekraïens componist en pianist, onderdrukt door de Nazi's en de Sovjets, vluchteling en overlevende van twee wereldoorlogen, componist van wonderbaarlijk rijke, aansprekende en kleurrijke muziek in de Romantische traditie: hij adopteerde Liszts rijke en briljante pianoschrift, Chopins lyriek, de beeldspraak van Schumanns karakterstukken en Wagners fantasierijke harmonie.
Deze CD bevat kamermuziek van Bortkiewicz: de substantiële en dramatische Vioolsonate, 3 stukken voor viool en piano en de Suite voor viool en piano, alsmede de Trois Morceaux Op. 25 en Élégie voor cello en piano.
Een heruitgave van een eerder uitgegeven opname door Cristian Persinaru (viool), Paul Cox (cello) en Nils Franke (piano).