Leningrad Symp Orch - Shostakovich: Symph 5 (CD)

EAN: 5020305600045

Sjostakovitsj voltooide zijn 5e Symfonie in drie maanden in 1937 en de eerste uitvoering ervan vond plaats in de winter van dat jaar en oogstte onmiddellijk lof. Met het schrijven ervan keerde de componist terug naar de symfonische traditie die de basis had gevormd voor zijn 1e Symfonie, terwijl hij een aantal kenmerken van 'abstract experiment' behield die hij in de drie daaropvolgende symfonieën had verkend.Er is veel discussie geweest over de betekenis van de 5e Symfonie. Het wordt gezien als een werk om de Sovjet-autoriteiten te sussen na aanvallen op eerdere werken vanwege hun vermeende anti-communistische geest. Door de Symfonie de ondertitel A Soviet Artist's Practical Creative Reply To Just Criticism mee te geven, lijkt Sjostakovitsj deze opvatting te ondersteunen. Waarschijnlijker is echter dat de nog steeds dissidente kunstenaar van mening was dat door lippendienst te bewijzen aan de wensen van de autoriteiten, zijn werk en ook hijzelf een betere kans van overleven zouden hebben. In deze lezing is de doordringende tragedie van het werk de tragedie van het Sovjetvolk dat leeft in de schaduw van de zuiveringen en de deportaties. De laatste modulatie van het werk in D-major is niet de exaltatie die de critici voor mogelijk hielden. Zoals de componist zelf veel later verklaarde, "de vreugde is geforceerd, ontstaan onder bedreiging. "Het eerste deel opent met een springend canonisch motief voor strijkers dat het hoofdthema inluidt. De stemming aan het begin is somber en onbehaaglijk, maar het tempo en de sfeer worden steeds uitzinniger, waarbij de lange lyrische passages van het hoofdthema steeds verder worden gefragmenteerd en vervormd. Na deze ontwikkeling, die culmineert in een dreigende, Mahleriaanse mars, wordt het deel afgesloten in een rustige, contemplatieve coda.Het tweede deel is een sardonisch scherzo. Er is wel vrolijkheid, maar die lijkt geforceerd en schril, en de ijle textuur van het middelste triogedeelte draagt samen met de burleske van de vioolsolo bij tot een sfeer van ongemakkelijk optimisme en gespannen joligheid.Het langzame deel is een intens ontroerend Largo vrij van ironie en sarcasme. Het treurige karakter, opgeroepen door lange, ononderbroken melodische lijnen, wordt geleidelijk versterkt totdat het deel een climax bereikt van bijna ondraaglijke droefheid.De finale verbrijzelt deze treurige idylle met een felle marsmelodie waarvan het thema wordt getransformeerd met een steeds groter momentum. Enige adempauze wordt verkregen in de kalme lyrische passage voor de halsbrekende stormloop van de finale naar de holle apotheose in D-major. Met gepaste ironie werd de finale bij de eerste uitvoering van de symfonie gevolgd door een veertig minuten durende ovatie. Sjostakovitsj produceerde geen symfonie meer tijdens Stalins leven.