De cd-box ’3 Essential Albums’ van Keith Jarrett bundelt drie iconische werken uit het midden van de jaren zeventig die hij opnam met zijn American Quartet. Dit kwartet, bestaande uit Dewey Redman op saxofoon, Charlie Haden op contrabas en Paul Motian op drums, vormde een baanbrekende bezetting in de jazzgeschiedenis. De drie albums die in deze collectie zijn opgenomen – Fort Yawuh, Treasure Island en Death And The Flower – illustreren samen de vrije, onderzoekende benadering van Jarrett in het modale en post-bop jazzidioom. Elk album heeft een eigen signatuur, maar samen vormen ze een coherent geheel dat de veelzijdigheid en inventiviteit van Jarrett en zijn groep laat horen.
Het eerste album, Fort Yawuh, is een live-opname waarvan de energie haast tastbaar is. Het werd vastgelegd in de intieme setting van de Village Vanguard in New York. Jarretts pianospel beweegt tussen impulsief en meditatief, met ruimte voor spontane groepsimprovisaties. Dit levert intens swingende, avontuurlijke jazz op, waarin collectieve interactie centraal staat. Kenmerkend is het nummer (If the) Misfits (Wear It), waar de verwrongen thema’s en expressieve saxofoonlijnen opvallend zijn. Ook de compositie De Drums is bijzonder door de ritmische dynamiek en de open structuur. Fort Yawuh laat horen hoe het kwartet buiten de gebaande paden treedt, zonder het melodische fundament te verliezen. Dit album kwam uit in 1973.
Treasure Island stamt uit het jaar erop en is een studioplaat met een opvallend lyrische signatuur. Jarretts composities voelen melodieuzer en toegankelijker, zonder in te boeten aan creativiteit. De titeltrack Treasure Island is hier een schoolvoorbeeld van: het thema klinkt lichtvoetig en aanstekelijk, en biedt ruimte aan elke muzikant om zijn persoonlijkheid te laten doorschemeren. Ook de track The Rich (And The Poor) springt eruit met warme solo’s en subtiele interactie tussen piano en sax. Treasure Island is een album waarop Jarrett als componist en bandleider de balans vindt tussen structuur en vrijheid, met een elegante, melodieuze inslag. Het album verscheen in 1974.
Het derde album, Death And The Flower, uit 1975, is misschien wel het meest avontuurlijke van de drie. De titeltrack Death and the Flower, die ruim twintig minuten duurt, valt op door zijn opbouw: het stuk ontwikkelt zich van ingetogen minimalisme tot een dramatisch, bijna orkestraal crescendo. Het ensemble bouwt lagen van spanning en emotie op, waarbij Jarretts piano voortdurend het voortouw neemt, maar ruimte laat voor saxofoon, bas en drums om het muzikale verhaal te kleuren. Ook Prayer is opmerkelijk: het is een korter, contemplatief stuk waarin de melancholie van de melodie centraal staat. Death And The Flower laat perfect horen hoe Jarrett en zijn kwartet abstractie combineren met warmte en emotionele zeggingskracht.
Samen bieden deze drie albums een indrukwekkend overzicht van Keith Jarretts artistieke visie in de jaren zeventig. Met een unieke mix van modale jazz, free jazz en lyrische kamermuziek zetten ze een standaard voor groepsimprovisatie en expressie binnen het genre. Deze box laat niet alleen de durf en verbeeldingskracht van een van de belangrijkste jazzpianisten horen, maar ook het hechte samenspel en het avontuurlijke karakter van de American Quartet-periode.
