John Coltrane - Blue World (LP)

Blue World van John Coltrane is een jazzalbum dat bestaat uit opnames uit het jaar 1964, maar dat pas veel later als LP werd uitgebracht. Het album is gecreëerd als soundtrack voor de Canadese film Le chat dans le sac en bevat materiaal dat jarenlang onuitgebracht bleef. Deze ontdekking geeft een nieuw inkijkje in de creatieve periode tussen Coltrane’s gevierde albums Crescent en A Love Supreme, waarin zijn klassieke kwartet op hoog niveau experimenteerde met vorm en improvisatie.

Qua genre behoort Blue World tot de jazz, meer specifiek de modal jazz en post-bop zoals Coltrane die in de jaren zestig ontwikkelde. In deze periode was Coltrane bezig met het loslaten van complexe akkoordenschema’s ten gunste van open structuren. Dit geeft de bandleden meer vrijheid en ruimte tot expressie, waardoor ieder groepslid voelbaar bijdraagt aan het collectieve geluid. De stukken op dit album zijn overwegend nieuwe uitvoeringen van eerder opgenomen Coltrane-composities, wat de kracht van zijn improvisatorische visie onderstreept.

Het album omvat acht tracks, waaronder Naima, een van Coltrane’s meest lyrische en bekende ballads. Op Blue World zet de kwartet een ingetogen, maar intens geladen versie neer met Coltrane op tenor- en sopraansaxofoon, ondersteund door McCoy Tyner (piano), Jimmy Garrison (contrabas) en Elvin Jones (drums). Village Blues verschijnt in drie verschillende takes, wat fraaie verschillen in interpretatie en dynamiek tussen de opnames blootlegt. Ook Traneing In, een energieke compositie uit Coltrane’s eerdere werk, keert terug en illustreert de evolutie in het groepsspel. De titeltrack Blue World, oorspronkelijk gebaseerd op Harold Arlen’s Out of This World, laat Coltrane’s vermogen zien om bestaand materiaal radicaal te herinterpreteren met zijn kenmerkende melodische en harmonische vindingrijkheid.

Opvallend aan het album is dat het, ondanks een totale speelduur van ongeveer 37 minuten, een zeer volledige indruk geeft van de intensiteit en interactie van het kwartet. Elk groepslid krijgt de ruimte om te schitteren binnen de subtiele raamwerken van de composities. Blue World onderscheidt zich doordat het een momentopname is van een ensemble aan het werk op het raakvlak van traditie en vernieuwing: Coltrane herbezoekt bekend werk, maar doet dit met een frisheid en urgentie die kenmerkend was voor deze fase in zijn carrière.

Hoewel het werk aanvankelijk enkel als filmmuziek bedoeld was en slechts deels te horen was in Le chat dans le sac, kunnen luisteraars nu het volledige resultaat ervaren op de LP-release. Hiermee vormt Blue World een bijzondere aanvulling op het oeuvre van Coltrane, juist door de combinatie van vertrouwde stukken, zeldzame takes en de context van de soundtrackopnamen. Het album werd uiteindelijk uitgebracht in het jaar 2019. Blue World is daardoor zowel een tijdscapsule uit Coltrane’s rijke carrière als een fris klinkende, relevante toevoeging aan het hedendaagse jazzlandschap.