James Ehnes, Andrew Armstrong - Bartók: Works for Violin and Piano, Volume 1 (CD)

Dit is het tweede deel in een serie gewijd aan de werken voor strijkers van Béla Bartók, met James Ehnes als solist. Eerder dit jaar maakte Ehnes een opname van de Viool- en Altvioolconcerten (CHAN 10690), die werd uitgeroepen tot Disc of the Month in Gramophone magazine. Op deze nieuwe opname richt hij zich op de Vioolsonates en Rapsodieën, aangevuld met het vroegst bewaard gebleven werk van Bartók voor viool en piano, een Andante. Hij wordt begeleid door pianist Andrew Armstrong.

De sonates voor viool en piano zijn opgedragen aan de Hongaarse violiste Adila d'Arányi en werden gecomponeerd in 1921-22, rond dezelfde tijd als de zeer succesvolle balletpartituur The Miraculous Mandarin. Van de twee werken is de Sonate in cis mineur traditioneler qua structuur en wordt gekenmerkt door een stemming die soms opgewonden, soms turbulent - maar altijd virtuoos is. De finale bouwt op uit een reeks steeds wildere dansen, folkachtig van stijl maar volledig expressionistisch.

In de Sonate in C groot verwijdert Bartók zich van de klassieke vorm en de traditionele tonale praktijk en roept hij de violist op om afstand te nemen van de romantische manier van spelen. Op verschillende momenten wordt de viool bijvoorbeeld zonder vibrato bespeeld, wat een etherisch koele en afstandelijke klank oplevert. Het improvisatorische karakter is overal sterk, het werk wisselt herhaaldelijk af tussen rustig en bedachtzaam, en stormachtig en fel. Het einde is, in tegenstelling tot de eerdere sonate, ingetogen, emotioneel en expressief.

Bartóks twee rapsodieën voor piano en viool, respectievelijk opgedragen aan Joseph Szigeti en Zoltán Székely, staan in de traditie van de Hongaarse volksmuziek. De uitbundige en aanstekelijke werken zijn sterk geïnspireerd door de csárdás, de nationale dans van Hongarije, en vertonen de traditionele combinatie van lassú (langzame) en friss (levendige) bewegingen.