James Brown - The Payback (2 LP)

The Payback is een invloedrijk dubbelalbum van James Brown dat wordt gerekend tot de absolute hoogtepunten binnen de funk. Uitgebracht in het jaar dat de funk op zijn creatieve piek was, wordt het album algemeen gezien als een meesterwerk waarin James Brown en zijn band, de J.B.’s, op een ongekend hoog muzikaal niveau opereren. De plaat kenmerkt zich door lang uitgesponnen grooves, indrukwekkende blazersarrangementen en een opzwepende ritmesectie. Het genre van dit album is overduidelijk funk, hoewel er ook sporen van soul te herkennen zijn in nummers met een meer ingetogen karakter.

De openingstrack, The Payback, is een van de bekendste nummers uit James Browns carrière. Hierin klinkt zijn kenmerkende rauwe energie: Brown bezingt thema’s van wraak en vergelding, omringd door een verzengende, door gitaar en blazers aangedreven groove. Het nummer is niet alleen een mijlpaal binnen de funk, maar is ook een geliefde bron van samples voor latere generaties hiphop- en R&B-artiesten.

Het album bestaat uit twee lp’s en telt in totaal acht tracks. Opvallend is hoe Brown en zijn musici de tijd nemen om iedere compositie volledig tot bloei te laten komen. In het nummer Stone to the Bone sluipt een jazzy ondertoon binnen, terwijl langere tracks als Mind Power zich kenmerken door een bijna hypnotiserende groove die constant wordt doorbroken door verrassende muzikale wendingen van de blazers en gitaarpartijen.

Naast de uitgesproken funky tracks experimenteert Brown op dit album ook met meer soulvolle momenten. Doing the Best I Can en Forever Suffering laten een ingetogen James Brown horen, waarbij emotie en kwetsbaarheid meer naar voren komen dan gebruikelijk in zijn werk. Toch overheerst op het album de rauwe kracht en ritmische intensiteit die James Brown als artiest zo onderscheidt.

The Payback vormt binnen het oeuvre van Brown het ultieme voorbeeld van de funk op zijn meest avontuurlijk en groovende. Het album was oorspronkelijk bedoeld als soundtrack voor de film Hell Up in Harlem, maar werd afgewezen door de filmproducenten en verscheen vervolgens als autonoom album. Dit gegeven heeft er mogelijk toe bijgedragen dat Brown en de J.B.’s muzikale grenzen extra ver hebben opgezocht.

Met The Payback heeft James Brown niet alleen zijn eigen geluid gedefinieerd, maar ook de blauwdruk geleverd voor veel van de funkmuziek die later zou volgen. De plaat wordt nog altijd beschouwd als een essentieel en tijdloos werk, vol tracks die hun zeggingskracht en urgentie na tientallen jaren niet hebben verloren.