Jóhann Jóhannsson, Theatre Of Voices, Paul Hillier - Drone Mass (LP)

Jóhann Jóhannsson, Theatre of Voices en Paul Hillier vormen de kern van het album Drone Mass, een werk dat het midden houdt tussen hedendaagse klassieke muziek, minimalisme en elektronische compositie. Het stuk wordt vaak omschreven als een 'contemporary oratorio', wat verwijst naar de liturgische inspiratiebron, maar niet zozeer naar een conventionele misstructuur. Drone Mass is als LP uitgebracht en kenmerkt zich door een unieke klankwereld waarin stemmen, een strijkkwartet en subtiele elektronica samensmelten tot een meditatief en intens luisterstuk.

Het genre van het album is vooral te plaatsen binnen de hedendaagse klassieke muziek met duidelijke invloeden van minimalisme en ambient. In de muzikale benadering en de klankkleur zijn parallellen te trekken met componisten als Arvo Pärt en Henryk Górecki, door het repetitieve karakter en het gebruik van lang uitgesponnen klankvelden. Jóhannsson zelf beschouwde dit album als een distillatie van diverse muzikale fascinaties en invloeden, waarbij de elektronische elementen gaandeweg organisch verweven worden in het instrumentale en vocale palet.

Drone Mass werd geschreven voor achtstemmig koor (SSAATTBB), strijkkwartet en elektronica. Het vocale materiaal is deels ontleend aan teksten uit het zogeheten Koptische Evangelie van de Egyptenaren, een gnostisch werk uit de Nag Hammadi-geschriften. Sommige delen bestaan uit lettergrepen en klanken zonder direct betekenisvol woordgebruik, wat het rituele en abstracte karakter van het album versterkt. Dit sluit aan bij het idee van een serie statische, rituele stukken die komen en gaan in intensiteit, zoals Paul Hillier het verwoordt.

Muzikaal begint het album met strijkers en koor, waarbij langzame toonwisselingen en een sobere, gedragen sfeer de toon zetten. Een voorbeeld hiervan is het openingsnummer One is True, waarin direct de karakteristieke sferische klankstructuren tot uitdrukking komen. In het tweede nummer, Two is Apocrypha, wordt het thematische materiaal verder uitgediept, altijd ondersteunend door subtiele elektronische lagen en koorpartijen die zich als een tijdloze stroom ontvouwen. Een ander opvallend werk op het album is Triptych in Mass, waarin herhaling, klanklagen en een langzaam uitwaaierende dynamiek samenkomen om een gevoel van contemplatie en bezinning op te roepen.

Drone Mass verscheen als LP in het jaar 2022 op het label Deutsche Grammophon. Het was pas na de dood van Jóhann Jóhannsson dat deze wereldpremière-opname werd gerealiseerd, in samenwerking met het American Contemporary Music Ensemble (ACME) en Theatre of Voices onder leiding van Paul Hillier. De uitvoering is rijk aan detail en zorgvuldig uitgebalanceerd, waarbij elk element – van stem tot elektronica – een eigen plaats krijgt in het geheel, zonder het rituele, sobere karakter van het werk te verliezen.

Drone Mass is daarmee niet alleen een eerbetoon aan Jóhann Jónhannsson’s veelzijdige oeuvre, maar ook een fascinerende luisterervaring binnen het hedendaagse klassieke landschap. De muziek nodigt uit tot verstilling, overpeinzing en laat zich vooral beleven als een bijna sacrale ruimte van klank en tijd.