Hartt Symphony Orchestra, Christopher Zimmerman - Robert Carl: The Geography Of Loss (CD)

Stel je een drukke, woest zoemende bijenkorf voor, met daarin een kalme, meditatieve bij. Het beeld komt uit slechts één werk op deze schijf, en toch lijkt het merkwaardig toepasselijk op zoveel muziek van Robert Carl (1954). Er is een stil centrum in zijn muziek, zelfs op zijn modernistisch ruigst. In zijn muziek duiden dissonantie en ritmische complexiteit niet op angst, vrees of geweld, maar eerder op de overloop van het uitbundige lawaai dat ontspringt aan de grond van het leven. Zijn muziek omarmt uitersten van eenvoud en complexiteit, die in zijn visie in elkaar grijpen.

Symfonie nr. 4 (2008), een van zijn beste en meest ambitieuze werken, is een partituur die vaak bol staat van polyritmiek en dissonant contrapunt. De ondertitel is 'De ladder', en de ladder is in dit geval de harmonische reeks, de reeks boventonen die vanzelf ontstaat als je je vinger over een piano- of gitaarsnaar beweegt terwijl je hem bespeelt.

Twee stukken op deze schijf werden geboren uit het gevoel van verlies na de dood van Carl's beide ouders, kort na elkaar. Het minder voor de hand liggende is het Chamber Concerto for Guitar, met als ondertitel 'The Calm Bee in the Busy Hive' (2009-10). Het tienkoppige ensemble omvat een tweede gitaar, en beide gitaren zijn gestemd op een scordatura die een harmonische reeks op E mogelijk maakt: E-G#-D-F#-Bb-F. De andere is The Geography of Loss (2010), waarvan de vorm een afwisseling is van koor- en instrumentale delen met het koor en de instrumenten samen in twee delen en een baritonsolo en sopraansolo, respectievelijk in elk van die delen.

The World Turned Upside Down (2000) is aanzienlijk eerder geschreven dan de andere werken op deze schijf en is enigszins in een ander idioom, maar Carl beschouwt het als een keerpunt in zijn productie, en het coda ervan als het begin van de praktijk van de harmonische reeksen.

Over het geheel genomen leidt deze groep stukken ons door een enorme verscheidenheid aan idiomen, en Carl is nooit iemand geweest die één welomschreven stijl cultiveerde en daaraan vasthield. Maar als men luistert met een oor voor zijn procedure om van de ene harmonische reeks naar de andere te gaan, is de onderliggende eenheid waarneembaar, en de schijf als geheel geeft ons een treffend beeld van een van de meest opmerkelijke componisten van het begin van de 21e eeuw.