Grupo Um - Starting Point (CD)

Grupo Um is een Braziliaanse groep die bekendstaat als een van de meest baanbrekende instrumentale ensembles uit de Braziliaanse muziekgeschiedenis. Hun album Starting Point werd oorspronkelijk opgenomen in het midden van de jaren zeventig, maar het duurde bijna een halve eeuw voordat deze opname daadwerkelijk werd uitgebracht op cd. De muziek was zo experimenteel en vooruitstrevend dat het destijds door platenmaatschappijen werd geweigerd. In het bijzonder kwam deze groep voort uit de scene rondom Hermeto Pascoal, een icoon in de Braziliaanse avant-garde, wat ook zijn weerslag heeft op het album.

Starting Point valt binnen het genre van de Braziliaanse jazz en avant-garde fusion. De muziek vermengt eigentijdse jazz, elementen uit de free jazz, en stevige invloeden van Afro-Braziliaanse ritmiek. Op het album hoor je onder meer Fender Rhodes, berimbau, prepared piano en zelfgebouwde percussie, waarmee de band een laboratorium van klanken creëert. Niet alleen in hun gebruik van instrumenten, maar ook in hun composities zijn de grenzen tussen traditionele vormen en experimentele uitspattingen nauwelijks te ontwaren. De muziek beweegt voortdurend tussen gestructureerde ritmes en vrije, dissonante klankvelden, waardoor elke luisterervaring uniek is.

Het album is onder meer bijzonder vanwege het trio dat eraan werkt: pianist Lelo Nazario, drummer Zé Eduardo Nazario en bassist Zeca Assumpção. Ze brengen samen een prikkelende mix van technische beheersing en rauwe creativiteit. Door deze combinatie voelt het album zowel visceraler als intellectueel uitdagend aan, en overbrugt het de kloof tussen underground en traditie.

Van de tracks op deze uitgave springen onder andere 'Porão da Teodoro', 'Onze por Oito' en 'Organica' eruit. 'Porão da Teodoro' opent het album met een kort, krachtig experiment vol gelaagde ritmes, terwijl 'Onze por Oito' de luisteraar meeneemt in een complexe maatsoort en rijke texturen. 'Organica' vervolgt het pad met uitwaaierende harmonieën en een exploratie van het samenspel tussen improvisatie en compositie.

De eerste opnames vonden plaats in het jaar 1975 in São Paulo, maar Starting Point werd pas veel later uitgebracht en werd als cd toegankelijk gemaakt voor een publiek dat klaar was om de grenzen van jazz te verkennen. Het album staat nu bekend als een kritisch hoogtepunt van de Braziliaanse progressive jazz en een essentiële herontdekking binnen de hedendaagse muziekgeschiedenis.