Gran Duo Italiano & Mauro Tortorelli - Santórsola: Music For Violin/Viola & Piano (CD)

Guido Santórsola (1904-1994) begon zijn muzikale studie op vijfjarige leeftijd, onderwezen door zijn vader, een beeldhouwer, trompettist en contrabassist die in 1909 van Zuid-Italië naar São Paulo, Brazilië verhuisde, waarbij de rest van de familie zich het jaar daarop bij hem voegde. Hij schreef zich in aan het conservatorium van São Paulo, reisde vervolgens naar Napels om zijn viooltechniek bij te schaven en later naar Londen, waar hij studeerde aan het Trinity College of Music bij Alfred Mistowsky. Zijn uiteindelijke terugkeer naar Brazilië viel samen met een bezoek van Pietro Mascagni. Tijdens een concert ter ere van de grote componist voerde Santórsola, aan de piano begeleid door Mascagni zelf, voor het eerst zijn eigen composities voor viool en piano uit.
Santórsola's laatste compositieperiode begon op 58-jarige leeftijd, in 1962. Hij bedacht een zeer persoonlijke 12-toonstechniek, vrij van conventionele regels en niet te verwarren met die van Schönberg. Zijn taal is geworteld in de gouden eeuw van het Florentijnse contrapunt tot aan Bach.

Het nieuwe instrument dat op deze opname wordt gebruikt - de gran violino a 5 corde (grote vijfsnarige viool) - is ontstaan uit een idee van violist Mauro Tortorelli, die de gitaarbouwers Vincenzo en Marco Corrado - gevestigd in Montegiordano, in Zuid-Italië - opdracht gaf een speciaal instrument te bouwen dat zowel het viool- als altvioolregister beslaat door de lage C-snaar van de altviool toe te voegen aan de gebruikelijke vier van de viool. Deze ingenieuze oplossing stelt de uitvoerder in staat om op hetzelfde instrument te wisselen tussen viool- en altvioolrepertoire.

De Sonate voor viool en piano, gecomponeerd in São Paulo in 1928, behoort ongetwijfeld tot Santórsola's vroege compositieperiode. Verdeeld in drie delen - Con sofferenza, Andante espressivo, Deciso - is het gebaseerd op de klassieke sonatevorm maar met typisch postromantische expressieve, gepassioneerde thema's, verrijkt met originele Zuid-Amerikaans geïnspireerde harmonieën.

Saudade, een nostalgisch stuk voor viool en piano opgedragen aan Santórsola's moeder, werd gecomponeerd in 1931. De viool heeft een binair ritme in 2/2, terwijl de piano groepjes van vijf noten in 10/8 speelt. De twee overlappen elkaar om een soort sfeer van onopgeloste spanning te creëren, die een gevoel van aangename melancholie bij de luisteraar oproept.

Choro No.2 voor viool en piano, gecomponeerd in Montevideo, Uruguay in 1952, is een helder en zeer ritmisch stuk in Braziliaanse stijl dat behoort tot Santórsola's middelste compositieperiode. De Danza brasileira en Canção triste, beide gecomponeerd in 1934, geschreven in een ABA lieder vorm en gescoord voor viool of altviool en piano, behoren ook tot de middelste periode van de componist. Valsa chorosa voor piano, geschreven in Montevideo in 1971, en dus daterend uit Santórsola's laatste compositorische periode, herinnert duidelijk aan zijn eerste periode in de nostalgische manier waarop het is geschreven.