Ensemble La Cigale & Myriam Leblanc - La Grazia Delle Donne (CD)

In een recent interview beschreef de Amerikaans-Ethiopische schrijfster Maaza Mengiste hoe zij, juist toen zij haar roman over de deelname van vrouwen aan de Ethiopisch-Italiaanse oorlog van de jaren dertig van de vorige eeuw aan het afronden was, ontdekte dat haar eigen overgrootmoeder in die oorlog had gevochten:

'(Zij) was echt een van diegenen die nooit door de geschiedenis herinnerd hadden mogen worden vanwege de plaats waar ze geboren was. En ze deed iets buitengewoons.'

'Het zet me aan het denken over het feit dat de verhalen van vrouwen verteld worden in de ruimtes van vrouwen. Ze worden verteld in de keukens, in de slaapkamers, op de plaatsen waar vrouwen samenkomen om onder elkaar te praten. En ze komen nooit in de klas terecht. Ze komen niet in leerboeken of bibliotheken terecht.' ¹

Het lijkt me dat dit mooi samenvat hoe moeilijk het is om te begrijpen wat vrouwen in de loop van de geschiedenis al dan niet hebben gedaan. Hun verhalen worden verteld in de lege ruimten van de geschiedenis, maar leveren geen keurige data en oriëntatiepunten op, want zij gaan door met hun leven en blijven van alles en nog wat doen. Wanneer we Barok-Italië bestuderen en de tijd nemen om in deze lege plekken te kijken, ontdekken we een rijk corpus aan muzikale creaties van vrouwen uit die hele periode. We weten dat Antonio Vivaldi muziekles gaf aan meisjes, maar we weten weinig over zijn leerlingen, en slechts een paar van hun namen zijn vandaag de dag bekend. Het technische niveau van de muziek die hij schreef toen hij lesgaf aan het Ospedale della Pietà in Venetië laat zien dat sommige van deze meisjes goede musici waren; geschriften uit die tijd bevestigen dat het orkest van Vivaldi's meest getalenteerde leerlingen internationale faam verwierf. Het feit dat de katholieke kerk zich op gezette tijden genoodzaakt voelde edicten uit te vaardigen die het musiceren en componeren door vrouwen in kloosters beperkten of zelfs verboden, wijst erop dat nonnen, ondanks de inspanningen van de kerk, bleven componeren en uitvoeren. Sommige vrouwen, vaak uit muzikantenfamilies, maakten carrière als uitvoerend musicus en componist aan Italiaanse hoven. Hoewel hun werken werden gepubliceerd en gedeeld, en zij in hun tijd zeer gerespecteerd werden, werden deze vrouwen later over het hoofd gezien in muziekgeschiedeniscursussen omdat zij niet pasten in het model van een evolutionaire tijdlijn van afstamming van de ene iconische componist naar de andere.