Byard Lancaster - It's Not Up To Us (LP)

Byard Lancaster’s album It's Not Up To Us is een invloedrijke LP binnen het jazzgenre, uitgebracht als zijn debuutalbum in het jaar 1968. Deze plaat kenmerkt zich door een unieke mix van free jazz, soul/R&B en traditionele folk, en laat een vroege en gedurfde versmelting van muzikale stijlen horen die vernieuwend was voor zijn tijd. Het album werd opgenomen samen met andere prominente muzikanten, waaronder gitarist Sonny Sharrock, bassist Jerome Hunter en drummer Eric Gravatt, die samen een levendige en dynamische sound neerzetten.

Lancaster, geboren in Philadelphia, bespeelt op dit album beide de altsaxofoon en de fluit. Zijn spel wordt gekenmerkt door een heldere melodische benadering en een expressief geluid, bijvoorbeeld op de openingstrack It's Not Up To Us waar de fluit een centrale rol inneemt en de ritmesectie een stevige basis legt. In de composities wordt ruimte gegeven aan zowel improvisatie als herkenbare melodielijnen, waardoor het album toegankelijk blijft ondanks zijn experimentele karakter. De titeltrack is exemplarisch voor de sfeer: het sluipt onstuimig doch gloedvol voort en wordt gedragen door een pakkend thema.

Op John's Children wordt gerefereerd aan de invloed van John Coltrane, een van de grote inspirators van Lancaster en zijn generatiegenoten. In deze track is een modale benadering hoorbaar, met repeterende akkoorden en een opzwepende, spirituele energie. Ook het stuk Over The Rainbow valt op doordat Lancaster en zijn bandleden het bekende thema radicaal herkaderen en voorzien van abstracte elementen en experimentele klankkleur. Hierbij krijgen zowel melodie als vrije improvisatie volop de ruimte, waardoor zelfs deze vertrouwde standard verrassend en avant-garde aanvoelt.

De LP is een aanrader voor liefhebbers van artiesten als Albert Ayler, Don Cherry en Pharoah Sanders en wordt vaak geprezen om zijn eerlijkheid en gelaagde composities. Het album balanceert tussen avant-garde en melodisch, en blijft een belangrijk referentiepunt voor de ontwikkeling van free jazz en de nieuwe jazzstromingen van de late jaren zestig.