Bavarian Radio Symphony Orchestra, Giovanni Anton - The Secrets Of Harmony (4 CD)

Je hoeft niet van elke componist te houden - maar je kunt niet om J.S. Bach heen. De succesvolle reeks BR-KLASSIK-audiobiografieën is nu gewijd aan deze centrale ster aan het muzikale firmament. Zijn spaarzaam gedocumenteerde leven laat veel ruimte voor de verbeelding in fictie, maar de authentieke bronnen - goed verteld - zijn in alle opzichten even boeiend.

'Als er ooit een toonkunstenaar was die de verborgen geheimen van de harmonie in de meest artistieke uitvoering bracht, dan was het ongetwijfeld onze Bach.' (uit de Necrologie gepubliceerd door C.P.E. Bach in 1754)

Zoon van een stadspijper, organist, concertmeester, kapelmeester, daarna 27 jaar Thomaskantor in Leipzig. Twee keer getrouwd, 20 kinderen. Actief in Thüringen en Saksen. In vergelijking met de spectaculaire biografie van Händel (BR-KLASSIK 900911) lijkt deze wat weinig opwindend - toch geeft Bachs biografie ook een fascinerend inzicht in een tijdperk dat voor ons vandaag erg ver weg en vreemd is. Een tijdperk van trotse, ambitieuze steden, prachtige hoven, eenvoudige stadsbestuurders, muziekminnende maar onvoorspelbare vorsten, kerkmuziek die al wat ouderwets was en modieuze instrumentale muziek uit Frankrijk en Italië. Bach beweegt zich vol vertrouwen in het spanningsveld dat door deze tegengestelde werelden wordt gecreëerd - terwijl hij muziek creëert die qua artisticiteit, diepte en expressiviteit die van al zijn tijdgenoten overtreft.

In Leipzig wil Bach de kerkmuziek naar een geheel nieuw niveau tillen en op één lijn stellen met de theologie; hij wil dat ze gelaagd is en rechtstreeks tot de gelovigen spreekt. Slechts enkele jaren later neemt dit aanvankelijke enthousiasme echter af. Eigenzinnig en compromisloos van aard, wordt hij nu rusteloos en ontevreden door zijn frustrerende gevechten met de kleine stadsautoriteiten. Hij componeert opnieuw veel wereldlijke muziek, zoekt contact met het hof in Dresden en trekt zich ten slotte terug in zijn eigen wereld om de laatste 'geheimen van de harmonie' te doorgronden.

In al zijn bescheidenheid is het levensverhaal van Bach dus toch prachtig, ontroerend en soms zelfs schokkend. Deze audiobiografie komt zo dicht mogelijk bij de hoofdpersoon als de bronnen toelaten, en brengt ook zijn omgeving tot leven - de prinsen, kerkelijken en gemeenteraadsleden, en zijn vrienden en tegenstanders. Daarnaast maken we kennis met de vaak bizarre alledaagse wereld van de 18e eeuw: niet altijd stichtelijke kerkdiensten, vreselijk vervoer, uitbundig eten en drinken, of de verschrikkingen van een oogoperatie.

Centraal staat echter de muziek. 'Hij moet niet beek (in het Duits: Bach) maar zee worden genoemd,' zou Beethoven ooit hebben gezegd, 'vanwege zijn oneindige onuitputtelijke rijkdom aan tooncombinaties en harmonieën.' De talrijke muzikale voorbeelden in deze audiobiografie zijn nauw verweven met het verhaal, en dompelen de luisteraar letterlijk onder in deze grenzeloze overvloed.

Udo Wachtveitl, bekend als acteur in de populaire Duitse detectiveserie 'Tatort', is ook een muziekliefhebber en sinds jaar en dag verteller van de BR-audiobiografieën. Voor hem is de 'structuur achter de muziek' van groot belang, dus het leven en werk van Bach zijn voor hem een bijzondere inspiratiebron. De in Jena geboren en momenteel zeer gewaardeerde acteur Albrecht Schuch ('All Quiet on the Western Front' speelt de rol van Johann Sebastian Bach, en ook verschillende andere uitstekende BR-vertellers schitteren in de meest uiteenlopende rollen - wat deze audiobiografie tot een ware traktatie maakt!