Aquila Altera - Paradigma Medioevo (Music From 14h-century Italy) (CD)

Polyfone 14e-eeuwse Italiaanse wereldlijke muziek lijkt uit het niets op te duiken in de muziekgeschiedenis. Toch past deze traditie - die vaak de naam Ars Nova draagt - naadloos in de geschiedenis van de Italiaanse cultuur. Onze kennis ervan is afkomstig uit relatief weinig bronnen, die desondanks drie verschillende fasen laten zien. In de eerste fase verspreidde de Italiaanse Ars Nova zich vanuit universiteiten, waaronder die van Padua en Bologna, die sterke banden hadden met de dominante en gelijktijdige Franse Ars Nova. In de tweede fase lijkt het centrum van de 14e-eeuwse Italiaanse polyfonie te verschuiven naar Florence. De laatste fase, die de late jaren 1300 en de vroege jaren 1400 overbrugt, laat de invloed zien van intense culturele uitwisseling, veroorzaakt door een internationale circulatie van musici en dichters veroorzaakt door de politieke instabiliteit van de terugkeer van het pausdom van Avignon naar Rome en de daaruit voortvloeiende verhoogde mobiliteit tussen de verschillende hoven en hun entourages.
Deze fase wordt weerspiegeld in bronnen zoals de beroemde Squarcialupi Codex. Deze werd rond 1415 in Florence samengesteld en bevat meer dan 350 composities (madrigalen, ballates en cacce) en is de bron van de meeste nummers op dit album. Francesco Landini (ca. 1325/35-1397) is vertegenwoordigd met vijf van zijn 141 ballates en de virelai 'Adiu, adiu dous dame'. Ook uit de Codex komen een ballata van Andrea da Firenze (c.1350-1415) en twee ballate en een caccia van Antonio 'Zacara' da Teramo (1355-1416). Drie instrumentale tracks maken het album compleet, waarvan twee uit het 'London' Manuscript (British Library) dat is samengesteld in Florence, waarschijnlijk in Medici kringen. Naast de meestal polyfone muziek van Landini en andere Florentijnse componisten bevat dit boekwerk verschillende anonieme instrumentale werken, waaronder de levendige dansen 'Chominciamento di gioia' en 'Tre fontane'. Het madrigaal 'Aquila altera' heeft een heel andere achtergrond: de versie die hier wordt gepresenteerd is de instrumentale bewerking die te vinden is in de Codex Faenza, een uniek volume dat begin 15e eeuw werd samengesteld en ongeveer 50 Italiaanse en Franse polyfone composities voor orgel bevat.