Andrea Vivanet - Sweelinck: Keyboard Works (CD)

Een jonge Italiaanse virtuoos blaast de sierlijke fantasieën van een Nederlandse barokmeester nieuw leven in.

Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) genoot in zijn tijd een grote reputatie die zich verspreidde over Noord-Europa en Scandinavië. Hij trok leerlingen van ver aan, waarvan Heinrich Scheidemann, Jacob Praetorius en Samuel Scheidt de bekendste waren. Van Sweelincks invloed kan dus gezegd worden dat hij Buxtehude en Bach bereikte via zijn lessen en composities: Hij was niet alleen de grondlegger van de ware fuga, maar ook een voortreffelijk speler en leraar wiens diepgaande invloed op de Noord-Europese klaviermuziek vooral lang na zijn dood voortduurde.

Sweelincks overgeleverde klavierproductie omvat ongeveer 70 stukken, waarvan er hier 14 zijn vertegenwoordigd in een originele volgorde van afwisselende toccata's, fantasia's en variatiesets. Voor welk instrument elk van de stukken precies geschreven is, is niet altijd met zekerheid vast te stellen. Terwijl de liedvariaties geschikt zijn voor klavecimbel of virginaal, kunnen de fantasia's en toccata's heel goed gespeeld zijn op welk toetsinstrument dan ook, inclusief het orgel.

Vooral in zijn variatiestukken op populaire liederen zoals 'More Palatino' en 'Onder een linde groen'. Sweelinck toont zich een van de meesters van de vorm. Hij behoudt de structuur van zijn thema's door elke set heen, maar zijn meesterschap en inventiviteit blijkt uit de vormgeving van de innerlijke structuren van elke variatie. De complexiteit van de polyfonie kan veranderen in de loop van een enkele variatie, en de sets als geheel maken gebruik van het hele spectrum van compositorische structuren, van de meest eenvoudige tot de meest uitgebreide.

De Italiaanse pianist Andrea Vivanet benadert Sweelincks muziek op de piano op een historisch geïnformeerde manier. Hij verwerkt sierlijke versieringen en stijlkenmerken die noodzakelijk waren vanwege de beperkingen van vroege klavieren, maar hij maakt ook optimaal gebruik van de expressieve en coloristische mogelijkheden van het moderne instrument. Zijn vorige opnames lieten een verfijnde en fantasierijke benadering horen van 20e-eeuwse componisten zoals Ravel en Shostakovich, maar Vivanet brengt een welkome precisie in Sweelinck waardoor hij zich thuis voelt op de piano.